Program na licencji - 50 niezapomnianych ...
Program na licencji - 50 niezapomnianych chwil futbolu część 3 i jeszcze nie ostatnia
Muszę przyznać to otwarcie. Zadanie, które sobie postawiłem trochę mnie przerosło. Naiwnie myślałem, że w ciągu jednego tygodnia, a maksymalnie dwóch bez większych problemów napiszę kilkanaście krótkich tekstów o tak dobrze mi znanych wydarzeniach. O tym jak ogromnie się myliłem, dowiedziałem się w minionym tygodniu. W ciągu 7 dni napisałem zaledwie ... 10 tekstów. Częściowo karb winy za to mogę zwalić na upalną końcówkę lata, kłopoty techniczne Telekomunikacji Polskiej, nawał imprez sportowych transmitowanych przez TV, Johna Nicholsa, który napisał świetną "Fasolową Wojnę" i kilka innych, pomniejszych spraw. Z tego powodu cykl moich gawędziarsko-nudziarskich wspomnień piłkarskich cudownie się rozmnożył. 50 niezapomnianych chwil futbolu, część 3. Cały czas nie ostatnia. Zapraszam !
19. Wielka Barcelona nr. 1
FC Barcelona zawsze była klubem , który otaczał specjalny klimat. Ze względu na widowiskowy sposób gry, a także (lub może przede wszystkim) ze względu na status najbardziej szykanowanego klubu w Hiszpanii. Za rządów generała Franco, Barca nie tyle istniała, co walczyła o istnienie. Dyktator zwalczający każdy przejaw autonomiczności nienawidził Katalończyków. Przy okazji był kibicem Realu Madryt, więc i klub z Camp Nou siłą rzeczy też nie należał do jego ulubionych. W ostatnich latach etos Barcelony nieco się zmienił. Blaugrana stała się ogromnym przedsiębiorstwem rozrywkowo-medialnym, którego jedynym chwalebnym działanie jest ciągłe opieranie składu na wychowankach. Oczywiście, nie jestem ślepy i dostrzegam fakt, iż futbol prezentowany przez tę drużynę jest dopracowany do perfekcji i ociera się momentami o ideał. Z drugiej jednak strony męczy mnie i wpienia ciągłe słuchanie/czytanie/oglądanie nagłówków w rodzaju : "Kosmiczna Barca", "Messiasz", "Najlepsze drużyna Wszechświata". Nie mówiąc o tym, że szlag mnie trafia, gdy rozmawiając z nowo objawionym kibicem Barcelony pytam : Kiedy po raz pierwszy jego klub zdobył Puchar Mistrzów ? A ten mi odpowiada : W 2006 roku. A gdzie do k**** nędzy rok 1992 i triumf nad Sampdorią, pytam się. Eeee, yyyy, uuuu - taki niezrozumiały ciąg samogłosek dostaje w zamian.
A prawda jest taka, że od tamtej drużyny FCB - racjonalnie zbudowanej i uporządkowanie, złożonej z wielkich gwiazd, pozbawionych elementu glamour - wszystko się zaczyna. W bramce Andoni Zubbizarreta. W obronie Koeman. W pomocy Bakero, Guardiola i Michael Laudrup. I ten atak z Julio Salinasem i niepokornym Christo Stoiczkowem. Nie zapominam też o głównym strategu, który prowadził tę piłkarską armię do walki. Był nim w końcu nie kto inny, tylko Johan Cruyff. W finale na stadionie Wembley, Barca długo męczyła się z Sampdorią, ale po potężnym rzucie wolnym Ronalda Koemana (nazywanym pieszczotliwie ... "Świnką") wygrała 1:0 i otworzyła szafę na kolejne Puchary Mistrzów, które trafiły do klubowej gabloty już w XXI wieku.
Dlatego drogi kibicu Barcelony, zanim z podniecenia po golu Villi czy Messiego spadną ci gacie, uświadom sobie, że bez tamtej drużyny z 1992 roku i kolejnych (w tym niedocenianej ekipy Van Gaala z lat 1997-2000) obecnych sukcesów twoich "megagigantycznokosmicznych" pupili zapewne by nie było...
18. Wytrych doskonały
Pisząc jakikolwiek tekst zwracaj uwagę na to, CO chcesz przekazać czytelnikowi - tak mógłby zaczynać się pierwszy lepszy podręcznik dla przyszłych dziennikarzy i ludzi, których narzędziem pracy jest (a właściwie będzie) słowo pisane. Jak brzmiałoby natomiast drugie zdanie takiego opracowania ? Może w ten sposób - Nie zapominaj jednak, że nawet najbardziej dokładne naświetlenie sprawy, tematu, osoby nie zwalnia cię z zapewnienia odbiorcy atrakcyjnego opakowania, czyli elementu JAK.
W mojej dotychczasowej - duże słowo - pracy, starałem się trzymać tych dwóch pytających elementów - CO i JAK. Z jednej strony dokładnie przedstawiałem sprawę, z drugiej starałem się sprawić, za pomocą zabiegów formalnych, by dana historia pochłonęła, zaczarowała czytelnika. Szczególnie pomocne w osiągnięciu tego celu są cytaty. W końcu, po co silić się na złożone, abstrakcyjne, intrygujące metafory, skoro już wcześniej ktoś powiedział coś prościej trafiając przy tym w sedno sprawy. Dla mnie cytatem wszech czasów, poza kategoriami są słowa legendarnego trenera Liverpoolu, Billa Shankly'ego : "Niektórzy sądzą, że piłka nożna to sprawa życia i śmierci... Mogę was zapewnić, że to coś zdecydowanie poważniejszego." (Sunday Times, 1981)
Niby pod względem gramatycznym nic specjalnego, a pomimo upływu lat siła rażenia nadal taka sama. I może właśnie dlatego w niemal każdej poważniejszej pracy dotyczącej piłki nożnej , którą pisałem na studiach musiałem z automatu umieścić ten cytat. Gdybym tego nie zrobił, pewnie miałbym po nocach zgryzoty. A tak nie dość, że byłem spokojny, zawsze zadowolony z oceny, to jeszcze pozwoliłem kolportować dalej niezapomniane przesłanie Wielkiego menadżera "The Reds".
17. Niechlubny gest
"Małżeństwo" sportu z polityką, nigdy nie kończyło się dobrze. Politycy bazując na ogromnej popularności sportowych widowisk wykorzystywali je do własnych, często mało wzniosłych celów. Na przykład szerzenia szowinizmu, rasizmu czy innych destrukcyjnych ideologii. Szczególnie obrzydliwie wyglądało to w przededniu II wojny światowej. Dobitnie świadczyły o tym Igrzyska Olimpijskie w Berlinie i MŚ 1938 we Francji. Kilka tygodni przed drugą z tych imprez doszło do skandalicznego zachowania, którego bohaterami zostali piłkarze reprezentacji Anglii.
Synowie Albionu, zbyt dumni na grę w przedwojennych mundialach, rozgrywali sporo spotkań towarzyskich. W maju 1938 roku (dwa miesiące po Anschlussie Austrii) grali w Berlinie sparing z zespołem III Rzeszy. Anglicy otrzymali od swoich przełożonych polecenie, aby podobnie jak Niemcy wykonać salut rzymski w kierunku loży honorowej, gdzie zasiadały nazistowskie szychy - Goebbels, Hess i Ribbentropp. Posłuszni piłkarze bez oporów, jak jeden mąż wykonali gest, czym niechlubnie zapisali się na kartach historii. Nie tylko piłkarskiej. Zresztą nie był to pierwszy incydent tego typu. Dwa lata wcześniej nad londyńskim stadionem White Hart Lane w czasie meczu Anglia - III Rzesza wisiała jedynie flaga ze swastyką.
Patrząc z perspektywy czasu jedynym słowem, jakie ciśnie się na usta jest - obrzydliwość. Kiedy jednak postawimy się w sytuacji ludzi żyjących w tamtych czasach, a Anglików szczególnie możemy zrozumieć motywacje ich czynów. W końcu lepiej wykonać głupi ruch ręką (a nawet oddać Rzeszy "nic nie wartą" część Czechosłowacji), byle tylko udobruchać europejskie imperium militarne. Jak wiadomo, strach zawsze był siłą, która odrzucała w cień wszelkie wzniosłe ideały i zwykłą przyzwoitość.
16. Kwiat młodzieży z Amsterdamu
Z tytułu tego punktu może mi się dostać bura połączona z posądzeniem o uprawianie prywaty. Dlatego z góry proszę o wyrozumiałość i zrozumienie moich racji. Zresztą, dlaczego się tłumaczę ? Ajax Amsterdam ma stałe miejsce w historii futbolu. Czy to się komuś podoba, czy też nie. W 1992 roku skończyły sie czasy romantycznej piłki nożnej. Wraz z powstaniem Ligi Mistrzów, futbol został przechwycony przez macki nieskrępowanej komercjalizacji i rzucony na szerokie wody. Kiedy na dodatek weszło tzw. Prawo Bosmana (piłkarz po zakończeniu kontraktu mógł trafić bez sumy odstępnego do dowolnie wybranego klubu) niewielu spodziewało się, że na szczyty może wejść drużyna zbudowana w oparciu o nastoletnich wychowanków własnej szkółki i kilku anonimowych zagranicznych graczy. A jednak ta sztuka się udała. Sezon 1994/1995 w Europie zdominował Ajax Amsterdam. Drużyna prowadzona przez szalenie ambitnego, choć szeroko nieznanego Louisa van Gaala w drodze do wiedeńskiego finału z Milanem, nie przegrała żadnego spotkania ! W zespole brylowali Litmanen, Rijkaard, Blind, Finidi George i cała grupa zdolnych nastolatków wychowanych w szkółce Voorland - Davids (22 lata), Seedorf (19 lat), bracia de Boer (po 25 lat), van der Sar (25 lat) i przede wszystkim Patrick Kluivert (19 lat).
W finale Ajaksowi nie szło zbyt dobrze, ale wystarczyła jedna chwila nieuwagi obrońców rossonerrich, aby Patrick Kluivert wpisał sie na listę strzelców. Czwarty Puchar Mistrzów poleciał do Holandii i był to miły początek końca ostatniej wielkiej drużyny Ajaksu. Rok później w finale lepszy okazał się Juventus. W 1997 roku ta sama drużyna w półfinale kolejny raz pozbawiła złudzeń podopiecznych van Gaala. A potem ? Potem było już praktycznie tylko gorzej, na co wpływ miała stopniowo postępująca wyprzedaż czołowych graczy. Ale jeszcze przyjdzie taki dzień, może nie za rok, dwa czy dziesięć lat, kiedy Ajax wróci na szczyt europejskiej piłki. Praca u podstaw (czytaj: wciąż dobrze prosperująca szkółka), zawsze w dłuższej perspektywie przynosiła owoce.
15. Tamten londyński wieczór
Zwycięski remis. Pozornie związek dwóch niepasujących do siebie wyrazów, który dla wszystkich Polaków (zarówno mężczyzn i kobiet, homo i hetero, bogatych i biednych) ma niezwykle pozytywne konotacje. Chyba nie ma osoby, która nie słyszała o meczu Anglia-Polska w 1973 roku na Wembley, zakończonym remisem 1:1 po golach Jana Domarskiego i Allana Clarke'a. Tamto spotkanie jest piłkarskim evergreenem i jeszcze długo nim pozostanie. Szczególnie, że na angielskiej ziemi reprezentacja Polski jeszcze nie wygrała i długo pewnie nie wygra.
Muszę przyznać, że po przeanalizowaniu pewnych faktów, dopiero teraz uświadomiłem sobie wagę bramki Domarskiego, która sama w sobie nie była zbyt piękna. Ot mocny strzał z dystansu po kontrze, który w dużej mierze znalazł się w siatce za sprawą fatalnej interwencji Shiltona. Otóż, gdyby tego trafienia nie było, Polska piłka nie miałaby swojego "złotego wieku" okraszonego udziałem w czterech kolejnych mundialach, dwukrotnie zakończonych na podium. Z kolei patrząc z perspektywy Anglików, remis z Polską zakończył pewną erę (zwolnienie selekcjonera Alfa Ramseya, który 9 lat wcześniej doprowadził drużynę do tytułu Mistrza Świata) i rozpoczął nową, niezbyt udaną(brak awansu na wielkie imprezy piłkarskie do 1980 roku pod kuratelą wzbudzającego kontrowersje Dona Reviego, jak się później okazało zamieszanego w ustawianie spotkań za czasów pracy w Leeds United).
Dlatego pomimo momentami żartobliwego traktowania tamtego sukcesu i czasem przesadzonego uwypuklania i rozpamiętywania, trzeba oddać sprawiedliwość drużynie Górskiego, w tym strzelcowi tego najważniejszego gola. Bez "zwycięskiego remisu" dzieje nie tylko polskiej piłki byłyby znacznie uboższe.
14. Odszedł za wcześnie
Śmierć każdego człowieka to tragedia. Szczególnie bolesne jest, kiedy dotyczy osoby młodej, pełnej życia odchodzącej do wieczności nagle, z nie do końca wyjaśnionych powodów. W ostatnich 10 latach kilkukrotnie Śmierć odwiedziła stadiony piłkarskie i zebrała swoje żniwo. Marc-Vivian Foe, Antonio Puerta, Miklosz Feher. Cała trójka zmarła na boisku w okolicznościach, które trudno wymazać z pamięci. Dla mnie najbardziej bolesne było odejście tego ostatniego.
Feher był w Benfice Lizbona typowym jokerem. Wchodząc na zmiany w końcówkach spotkań, Węgier dostarczał świeże siły formacji ofensywnej SLB. Podczas spotkania z Vitorią Guimeraes także pojawił się na placu gry w drugiej połowie meczu. Tuż przed jego zakończeniem po faulu na zawodniku gospodarzy otrzymał żółtą kartkę. Uśmiechnął się, przeszedł kilka kroków i bezwładnie upadł na murawę. Służby medyczne od razu rozpoczęły reanimacje. Bez skutku. Po przewiezieniu do szpitala, Feher zmarł mając zaledwie 24 lata. Pomimo, że nie był wybitnym graczem wspomnienia o nim i jego tragicznym losie przetrwają w świadomości kibiców przez długie lata.
R.I.P Miklosz !
13. Brutalny jak Schumacher
W plebiscycie na najbardziej lubianą nacje Europy, Niemcy raczej nie byliby uznawani za faworytów. Szczególnie, że mają wielu "sąsiadów", którzy oględnie mówiąc, czym jak czym, ale sympatią do mieszkańców RFN specjalnie nie pałają. Bardzo dobrze jest to widoczne w Polsce, Holandii, Austrii. Nieco mniej w Czechach i Szwajcarii. Z Francją natomiast jest pewien problem. Pomiędzy zwykłymi mieszkańcami stopień zażyłości jest zdecydowanie mniejszy niż w przypadku polityków (o czym najlepiej świadczą regularne ostatnio kolacyjki Andżeli M. i Mikołaja S.). Natomiast jest pewien Niemiec, który po dziś dzień cieszy się we Francji złą sławą. Tym kimś jest Harald Schumacher.
Bramkarz reprezentacji Niemiec podczas MŚ 1982 roku bronił znakomicie. Zapamiętany został jednak z zupełnie innego powodu po zakończeniu imprezy. Cały świat znienawidził Schumachera, kiedy w drugiej połowie półfinału RFN-Francja brutalnie sfaulował Patricka Battisona. Rozpędzony Niemiec bez pardonu z ogromnym impetem wpadł na napastnika Trójkolorowych i mocno go uszkodził. Francuz stracił przytomność i trzy zęby. Na domiar złego w szpitalu okazało się, że ma złamaną szczękę. Dziwne w tej sytuacji było to, że sędzia nie tylko nie ukarał Schumachera żółtą czy czerwoną kartkę, lecz w ogóle nie podyktował rzutu karnego ! Ostatecznie RFN wygrało mecz w rzutach karnych, a niechlubny bohaterem wspominanego półfinału wygrał francuski plebiscyt na najbardziej nielubianego Niemca wyprzedzając samego Hitlera. Ale czy mogło być inaczej, po tym co zrobił ?
12. Mundial w szachownicę
Przed każdym turniejem piłkarskim eksperci, dziennikarze i kibice próbują typować faworytów, outsiderów, zawodników zdolnych do sięgnięcia po tytuł króla strzelców, a także tzw. czarnego konia, czyli zespół gotowy sprawić niespodziankę. Przed Mistrzostwami Świata w 1998 roku, niewielu stawiało, że to Chorwaci przyjmą tę ostatnią rolę. Zdecydowanie częściej w kontekście ewentualnej rewelacji imprezy wymieniało się Jugosławię, Danie, Rumunie, Nigerię czy Meksyk. Jednak to właśnie podopieczni Miroslava Blażevicia zadziwili świat i ostatecznie zajęli trzecie miejsce.
Początek rozgrywek był dla Hrvatskiej niezwykle przyjemny. Trafiając do grupy z Argentyną, Jamajką i Japonią, wstydem byłby brak awansu do dalszych gier. W 1/8 finału minimalnie pokonali zawsze groźnych Rumunów. Dzięki temu w ćwierćfinale los skojarzył ich z reprezentacją Niemiec. Mecz ten jest klasyczną pozycją dla koneserów gatunku przynajmniej z dwóch powodów - wysokiego wyniku i symbolicznego końca pewnego zasłużonego pokolenia niemieckich piłkarzy. Chorwaci wygrali 3:0 po golach Jarniego, Vlaovicia i Sukera. W ten sposób na sportową-reprezentacyjną emeryturę wysłali Lotthara Matteusa, Andreasa Kopke, Jurgena Klinsmanna i Jurgena Kohlera, a w trenerski niebyt - Bertiego Vogsta. W półfinale Chorwacja nie dała rady reprezentacji Francji, w której prawdziwy "dzień konia" zaliczył Lilian Thuram (strzelił dwa gole, jedyne w swojej reprezentacyjnej karierze). Za to w meczu o trzecie miejsce nie pozostawiła złudzeń Holendrom wygrywając 2:1. Do sukcesu drużynowego, jakim niewątpliwie było miejsce na pudle, lider kadry Davor Suker dołożył tytuł króla strzelców.
Sukces Chorwacji na francuskim mundialu zapoczątkował duży rozwój piłki w tym kraju, który jeszcze kilka lat wcześniej lizał wojenne rany. Kluby takie jak Dynamo Zagrzeb czy Hajduk Split regularnie (i z dobrymi wynikami) zaczęły grać w Europie, a wielu reprezentantów Chorwacji gra w najlepszych drużynach świata i ich wartość sięga niewyobrażalnych kwot. Często jeden chorwacki gracz jest wart więcej niż kilku czołowych polskich zawodników razem wziętych. Dowód ? Proszę bardzo. Tylko Luka Modrić z Tottenhamu według ekspertów jest wyceniany na 40 milionów euro. I co... Zatkao kakao !?
11. Zabójczy-samobójczy gol
Kolumbijczycy jechali na Mistrzostwa Świata 1994 roku jako najlepsza, obok Brazylii, drużyna Ameryki Południowej. Oczekiwania wobec trenera Francisco Maturany i jego piłkarzy w ogarniętym zamieszkami kraju były ogromne. Niestety, Kolumbijczycy im nie sprostali. Po dwóch porażkach (z Rumunią i USA), zwycięstwo nad słabiutką Szwajcarią nic nie zmieniło. Przedwczesny powrót do Bogoty stał się faktem. Na kolumbijskich piłkarzy spadła lawina krytyki. Szczególnie mocno dostało się Andresowi Escobarowi, środkowemu obrońcy, który w meczu z USA zdobył bramkę samobójczą. Jedyną w swojej karierze i jak się później okazało ostatnią. 10 dni po feralnym spotkaniu, Escobar pojechał do restauracji na obrzeżach rodzinnego Medellin, gdzie chciał odreagować i stanąć twarzą w twarz z rozgoryczonymi kibicami. Niestety dla niego wieczór zakończył się tragicznie. Do siedzącego w samochodzie Escobara podszedł nieznany mężczyzna i sześcioma strzałami z rewolweru zabił piłkarza, krzycząc po każdym strzale : gol, gol, gol !
W filmie dokumentalny "Dwóch Escobarów", który jest nie-sa-mo-wi-ty swoją drogą, pojawiła się teoria, że do śmierci Andresa Escobara nie doszłoby, gdyby żył Pablo Escobar (zbieżność nazwisk przypadkowa). Ten potężny boss kartelu narkotykowego z Medellin, znany z zamiłowania do piłki nożnej, został zabity pół roku wcześniej, co wywołało rozproszenie całego tamtejszego świadka przestępczego i jego zdziczenie. Domorośli szefowie - wyrastających jak grzyby po deszczu - gangów nie trzymali się wyznaczonych przez lata zasad i stąd morderstwo piłkarza, który mógł zostać gwiazda światowej piłki. Podobno jeszcze przed MŚ był dogadany z Milanem, gdzie miałby zapewnione miejsce w podstawowym składzie. A tak został jedynie kolejną ofiarą splamionej litrami krwi kolumbijskiej ziemi.
